سند توسعه فرهنگی سند توسعه فرهنگی

پیش نویس سند توسعه فرهنگی موسسه خیریه فرهنگی حضرت جوادالائمه (ع)
هُوَ الّذی بَعَثَ فی الاُمّییّنَ رَسولاَ مِنهُم یَتلوُا عَلَیهِم ایاتِهِ ویُِزکّیهِم وَ یُِعَلِمُهُمُ الکِتابَ وَالحِکمَهَ وَ اِن کانُوا مِن قَبلُ لَفی ضَلالٍ مُبینٍ
سوره جمعه آیه 2
 
مرحوم علامه طباطبایی (ره) در تفسیر آیه دوم سوره جمعه تزکیه را نمو صالح که ملازم خیر و برکت باشد معنا کرده تصریح می کنند که: " تزکیه مردم بوسیله پیامبر به معنای آن است که ایشان را به نموی صالح رشد دهد. اخلاق فاضله و اعمال صالحه را عادتشان کند. در نتیجه در انسانیت خود به کمال برساند و حالشان در دنیا و آخرت استقامت یابد. سعید زندگی کنند و سعید بمیرند. "
 
 
علم و ایمان دو بال پرواز انسان به سوی کمال است. ایمان راه انسان را به سوی کمال نشان می دهد و علم راه را روشن می کند تا در روشنایی و نور به سوی خداوند که کمال مطلق است حرکت کنیم.
استعداد بی نهایت انسان تنها با هدف رسیدن به خداوند و تمسک به قرآن و عترت پرورش می یابد و زندگی و جوهر و گوهر دین از طریق علم و معرفت شناخته می شود و به فرموده حضرت علی (ع) :
العلم والدین توأمان اِذِفتَرَقا اِحتَرَقا
 
این اعتقاد و به ویژه انتساب این موسسه به حضرت جوادالائمه (ع) وظیفه‌ای سنگین و چند بعدی را برای این مجموعه
فرهنگی و آموزشی تعیین می کند تا به طور همزمان علم و دین ، آموزش و پرورش و تعلیم و تربیت را وجهه همّت خویش قراردهد. لذا با توجه به اینکه موضوع آموزش به طور جداگانه تبیین و تدقیق و در حال اجرا است، این مجموعه با بهره مندی از مباحث مربوط به تزکیه و هدایت در تفسیر المیزان و تعلیم و تربیت در آثار شهید مطهری جهت انجام امور فرهنگی و تربیتی تدوین و ارائه می گردد:
شرط لازم و قطعی موفقیت در این زمینه، پس از توکل به خداوند بزرگ و تصمیم جامعه هدف، اعتقاد به این موضوع است که فرهنگ و تربیت با اندیشه درست،گفتار و رفتار مدیران، معلمین، همکاران، خانواده‌ها، جامعه و نیز بکارگیری روشهای درست برقراری ارتباط، ایجاد و تقویت خواهد شد و برنامه های خاص آموزشی، هنری و ... که بعنوان برنامه‌های فرهنگی اجرا می شود تنها زمینه ساز و تسهیل کننده این امر هستند.
امید است اعتقاد و پذیرش همکاران و گفتار و رفتار فرهنگی آنان در امور مختلف و استقامت در برابر دشواری های این امر و مراقبت
و مداومت، تغییرات لازم را حاصل و در آینده ای نه چندان دور وجود فرهنگی بالنده و پیشرو و موثر را در مجموعه موسسات
حضرت جوادالائمه (ع) شاهد باشیم.
 
 
 
 
به استناد تصویب برنامه استراتژیک در جلسه مورخ 28/3/88 هیات امناء که در آن چشم انداز وماموریت (فلسفه وجودی) موسسه به شرح ذیل تبیین شده است:
 
« چشم انداز:
                     تبدیل شدن به یک موسسه آموزشی، فرهنگی و اجتماعی برتر استانی، برجسته ملی و فعال بین المللی
ماموریت(فلسفه وجودی):
      موسسه خیریه فرهنگی حضرت جوادالائمه (ع) نهادی است که با:
-          درک نیازها، ضرورتها و خلاء های دینی، آموزشی، فرهنگی و اجتماعی
-          نیّت خیرخواهانه
-          الهام از معارف اسلامی و استفاده از تجربیات بشری و دستاوردهای علمی
-          بهره گیری و سازمان دهی نیروهای متعهد و متخصص و همسو
به تزکیه و تعلیم افراد، با تکیه بر کودکان، نوجوانان و انجام اقدامات خاص فرهنگی، خیریه ای و اجتماعی می پردازد.»
و با توجه به مصوبات مورخ 22/5/88 ، 9/7/88 ،3/9/88 ، 19/9/88 و 17/10/88 هیات مدیره، سند توسعه فرهنگی موسسه

(با اولویت پرداختن به مجموعه داخلی شامل دانش آموزان، دانشجویان و کادر اجرایی و آموزشی و پرورش شخصیت های آگاه، آزاد، متوجه، متعهد، متعبد، صادق، ظلم ستیز، عدالت خواه، قاطع، در جای خود منعطف و ملایم و با اخلاق) به شرح ذیل در شورای فرهنگی تصویب و مقرر گردید مجتمع آموزشی و موسسات آموزش عالی جوادالائمه (ع) نسبت به تهیه برنامه اجرایی فرهنگی خود بر این اساس اقدام نمایند.
 
الف: تعریف فرهنگ:
                     فرهنگ عبارتست از کلیت درهم تافته ای شامل اعتقادات دینی، اندیشه ها، ارزشها، هنرها، گفتار، رفتار، روشها،
عادات و آداب و رسوم که در ابعاد مختلف زندگی شخصی و جمعی بروز می کند.
ب: اصول اساسی فرهنگی:
 
فصل1 : باورهای فرهنگی
1-     در آفرینش انسان در پرتو اصالت روح، تاثیر متقابل جسم و روح نیز تقدیر شده است.
2-   حکمت و هدف مندی درآفرینش هستی ایجاب می کند که همانگونه که هر چیزی به سوی هدف مشخص هدایت شده است، تعیین هدف در برنامه فرهنگی منطبق با فطرت بشری صورت گیرد.
3-   اخلاقیات پایه مراودات انسانی و اجتماعی است. اوج اخلاق در پیوستن به اخلاق الهی است که دایره امر ونهی ها را صرفاَ الزامات قطعی (شرعی) دانسته و اعمال سلایق انسانی در این زمینه را مردود می داند. صبر، صداقت،
امانت داری، پایبندی به پیمان ها و انصاف از جمله بنیان های این اخلاقیات است.
4-   افراد عاقل دارای برنامه های مستقل شخصی قابل احترام، ناشی از ذات عاقل خود هستند. لذا ابعاد زندگی شخصی افراد، علیرغم لزوم برنامه‌ریزی های فرهنگی، در نهایت در اختیار خود آنهاست و نمی توان به اجبار سیاستهای فرهنگی را در این حوزه اعمال کرد.
 
تبصره1 : اموری از زندگی، خصوصی تلقی می شود که اجتماعی بودن و ظهور و بروز در جامعه در ذات آن نیست و طبق شرع مقدس می توان بطور کاملاً خصوصی و دور از انظار عمومی عامل به آنها بود و عدم انجام آن در انظار عمومی به منزله ترک آن نیست (مثل نماز) و یا اموری که ارتکاب آن در انظار عمومی باعث مجازات است اما ارتکاب آن در خفا مجازات در این دنیا را به دنبال ندارد ( مثل روزه خواری).
 
تبصره2: کلیه کادر موسسه (معلمین، مسئولین، کارکنان و...) که مستقیم یا غیر مستقیم مسئولیت تربیت جامعه هدف را به عهده دارند باید واجد صفات و ویژگی های مثبت و مبّرا از ویژگی منفی تربیتی باشند.
5-   برنامه فرهنگی حاوی تعریف «یگانه معنای حیات» و تعیین تکلیف برای همه ابعاد و شئون حیات فردی و اجتماعی مخاطبان نبوده و تنها می تواند زمینه ساز انتخاب صحیح و پیشنهاداتی در حوزه افکار، ارزشها، باورها و رفتار باشد. به علاوه برنامه های فرهنگی که جامعه هدف خود را فاقد قوه تشخیص و محتاج به قیومیت بدانند محکوم به شکست هستند.
6-   انسان از گسترده ترین بازه آزادی که معارض با آزادی دیگران و قانون نباشد برخوردار است این آزادی از حقوق طبیعی افراد بوده و از عوامل اصلی خلاقیت است.
7-   سعه صدر که وجوه فلسفی، مذهبی، اجتماعی و سیاسی دارد از باورهای بنیادین فرهنگی است که باب داد و ستد افکار
و حرکت فرهنگی در یک جامعه را با علایق و سلایق مختلف باز کرده، مشارکت فرهنگی را گسترش می دهد و انگیزه ها برای ارائه آثار فکری و فرهنگی را تقویت می کند.
8-   حیات انسانی در عین حال که اساساً امر فردی است اما در همبندی اجتماعی تکامل می یابد لذا بنیان خانواده، روابط
و شبکه های اجتماعی از اهمیت خاصی برخوردار می باشد.
9-   فرهنگ مقوله ای انتزاعی نبوده و در اندیشه، گفتار، رفتار، هنر، دانش، آموزش، معماری، شهرسازی و......تجلی می یابد و اصلاح یا ارتقاء فرهنگ از طریق اصلاح یا ارتقاء این مقوله‌ها میسر است که در صورت بهره مندی از قالبهای لطیف و جذاب هنری از تاثیر گذاری عمیق تری برخوردار خواهد بود.
10-زندگی در عین عجین بودن با سختی و تلاش می تواند سرشار از لذتهای معقول باشد. هر چند فراهم آوردن زمینه های این امر سخت به نظر میرسد اما باور این مطلب لازمه تحقق آن است.
11-جامعه مظهر حضور انسانی مردان و زنان است لذا نگاه جنسیتی به زنان و دختران نمی تواند فضای رشد و آسایش کافی برای آنها فراهم سازد. بنا بر این ضمن قبول تفاوت در توانایی ها و کارآمدی ها و نوع فعالیتهای اجتماعی آنان حضورشان در جامعه همچون حضور مردان و پسران پذیرفته شده است.
 
 
فصل 2: ویژگیهای فرهنگی
1-   با عنایت خداوند متعال و عزم عمومی موسسه و تلاش مدبرانه و مشارکت عمومی، تقیّد به اصول اخلاقی وارزشهای
 اسلامی- انسانی و ملّی و توجّه به معنویت، معرفت و تعبّد در چهار چوبهای نه گانه ذیل:
1-      اعتقاد به آزادی اندیشه و کرامت و حقوق انسانی و برخورداری از آزادی های مشروع و رعایت حرمت انسان
2-     مسئولیت پذیری، نظم و قانونمندی
3-     با طبیعت زیستن و آشنایی و تقیّد به قواعد محیط زیست
4-     سلامت و نشاط پایدار با بهره مندی از ورزش و هنر
5-     توان مندی در برقراری ارتباط با جامعه، برخورد علمی با موضوعات و توانایی تجزیه و تحلیل مسائل
6-      برخورداری از مهارتهای مختلف زندگی
7-     تقیّد به اصول پاکیزگی فردی و اجتماعی
8-     کارآفرینی و عادت به کار مفید
9-     ایثار، محبت و رجحان دیگران بر خود
در جمع دانش آموزان، دانشجویان ودست اندرکاران این موسسه ایجاد خواهد شد.
 
فصل 3: خط مشی فرهنگی
 
تعریف خط مشی (policy):
راه و روشهایی که راهنمای تصمیم گیرندگان است. اصولی که به تصمیم جهت می دهد و موجب ارتباط و تداوم اقدامات تصمیم گیرنده می شود و در حقیقت چارچوبی برای راهنمایی تفکّر و تصمیم گیری و اقدام مدیران و زیردستان آنهاست. یا به عبارت دیگر اصول و تصمیمات کلی است که تصمیمات و اقدامات جزئی باید در چارچوب آن صورت گیرد.
خط مشی فرهنگی:
1-     شناخت و توجه به نیازمندی های مخاطبین وجلب مشارکت آنان (جامعه هدف) درکلیه تصمیم گیری ها و اقدامات
2-     رعایت اصل مهم تدریج درکلیه تصمیمات و اقدامات
3-     استمرار تصمیمات و اقدامات و عدم تسلیم در برابر مشکلات و کمبودها
4-     پیوستگی و وجود ارتباط معنا دار بین تصمیمات و اقدامات به نحویکه هر تصمیم و اقدام مکمّل تصمیم و اقدام قبلی باشد.
5-      رعایت اصل تقویت هماهنگی بین موسسات و نیز موسسه خیّریه فرهنگی حضرت جوادالائمه (ع) در کلیه تصمیمات و اقدامات.
6-      توجه و دقت در انتخاب نیروهای توان مند، فهیم و برخوردار از فرهنگ اسلامی انسانی در هنگام گزینش نیرو در بخشهای مختلف
7-     ایجاد اعتماد و عدم ورود به حریم خصوصی دانش آموزان و دانشجویان
8-     احساس مسئولیت و مشارکت بخشهای مختلف موسسه در اصلاح و ارتقاء فرهنگ عمومی و کاری
9-     اولویت بخشیدن به طراحی و تمرین کارهای گروهی و ممارست در تحمل یکدیگر
10-رعایت اعتدال و خوش بینی در تعامل با جامعه هدف و توجه به عزت نفس، کرامت انسانی و استفاده از تجربه بشری.
11-استفاده از جلوه های جذاب و اصیل هنری در انتقال مفاهیم و فرهنگ پیشرو
***************************************
 
ج: برنامه اجرایی:
بر اساس این مصوبه مجتمع آموزشی و موسسات آموزش عالی برنامه اجرایی خود را در سه بخش شامل: اهداف، راهکارها
( اقدامات) و ارزیابی تهیه خواهند کرد.
تعاریف:
برنامه:
              برنامه، نمایش سازمان یافته و یا یک سلسله فعالیتهای مرتبط با یکدیگر و مربوط به یک رشته تصمیمات منظم
و مرتبط بر حسب دوره های زمانی مختلف است.
 هدف:
              وضعیت آینده‌ای که طی زمان مشخص و با اقدامات خاصی باید به آن دست یافت.
 اقدامات:
             اقدامات یک سلسله عملیات و خدمات مشخصی است که امکانات و منابع مورد نیاز آن تامین و برای تحقق اهداف طی زمان معینی اجرا می شود.
 ارزیابی:
             ارزیابی، تطبیق نتایج حاصل شده با اهداف مصوب در طول اجرا و بعد از آن و تعیین میزان انحراف و علل آن است.
 
توجه به نکات ذیل در تهیه برنامه اجرایی ضروری است:
1-     رعایت سند توسعه فرهنگی موسسه
2-     تنظیم برنامه برای مقاطع مختلف تحصیلی در طول سال
3-     تعیین مسئول اجرای قسمتهای مختلف برنامه
4-     لحاظ کردن برنامه سالانه فرهنگی در بودجه موسسات و تامین اعتبار مورد نیاز